Autor: Szymon Olszewski Senior Konsultant
Sustainability – to ostatnio bardzo modne, mądrze brzmiące słowo, używane przez wielu uczestników życia zarówno politycznego, jak i gospodarczego, głównie w kontekście troski o środowisko naturalne. Firmy chwalą się byciem „Sustainable Company”, czy tworzeniem „Sustainable Supply Chains”. Świetnie! Tylko co to właściwie znaczy?
Trzy filary zrównoważenia
„Sustainable” w dosłownym tłumaczeniu oznacza „zrównoważony”. Co kryje się za tym słowem? Słownik Cambridge definiuje je jako ideę wytwarzania dóbr lub usług w taki sposób, aby zużyte zasoby mogły być w całości odtworzone. Takie rozumienie tego hasła kojarzymy przede wszystkim z ograniczaniem emisji dwutlenku węgla, ekonomicznymi energetycznie rozwiązaniami, zieloną energią, opakowaniami z recyklingu, transportem elektrycznym, itp. Zastępujemy plastik papierem, oszczędzamy wodę, instalujemy wiatraki i panele solarne… Sustainability to jednak dużo więcej!
Warto tutaj posłużyć się równie prostą, lecz nieco szerszą w ujęciu definicją tego pojęcia: Sustainability to zrównoważony rozwój, który ma na celu zaspokojenie potrzeb obecnego pokolenia, jednak bez narażania na szwank potrzeb przyszłych pokoleń. Chodzi tu o równowagę w trzech wymiarach:
-
Wzrostu ekonomicznego,
-
Dbałości o środowisko i zasoby naturalne,
-
Dobrostanu społecznego.
Pod tą definicją kryją się więc również zagadnienia takie jak stabilny wzrost gospodarczy, pewne miejsca pracy, równość płci, zdrowie i samopoczucie oraz wiele innych. Tak więc równowagę zapewni nam tylko oparcie na wszystkich trzech filarach – stolik na trzech nogach się nie kiwa…
Logistyka jako krwiobieg gospodarki jest oczywiście integralnym komponentem zrównoważonych rozwiązań. Tym razem pochylmy się nad procesami zachodzącymi wewnątrz magazynów. Zastanówmy się, jak automatyzacja procesów intralogistycznych odpowiada na wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem we wspomnianych wyżej trzech aspektach.
Jak wiemy, głównym motywatorem do zastosowania automatyki w procesach magazynowych jest wymiar ekonomiczny, czyli korzystna stopa zwrotu z inwestycji. Jej atrakcyjność rośnie wraz ze wzrostem skali przepływu materiałów. Automatyka ma nam zapewnić zarówno efektywność kosztową (której elementem jest energooszczędność), jak i efektywność wykorzystania dostępnej powierzchni / kubatury. W konsekwencji rozwiązania takie są również bardziej przyjazne środowisku, zwłaszcza w połączeniu z certyfikowanym „zielonym” budynkiem i wykorzystaniem energii z odnawialnych źródeł.
Czyli w przypadku pierwszych dwóch filarów zrównoważonego rozwoju, odpowiedź jest prosta: tak, automatyka sprzyja wzrostowi ekonomicznemu i nie stoi w sprzeczności z ochroną środowiska. A co z trzecim filarem – dobrostanem społecznym?
Atrakcyjność miejsca pracy
Od wielu lat na zachodzie, od kilku-kilkunastu również w Polsce, automatyka magazynowa zyskuje na popularności. Duży udział w popularyzacji tego typu rozwiązań ma nie tylko sama technologia, ale coraz bardziej rosnący koszt personelu czy coraz większy problem z dostępnością rąk do pracy.
Większość dużych centrów logistycznych powstaje w centralnej Polsce lub w okolicach dużych aglomeracji. Rezultat? Wydrenowany rynek pracowniczy i bardzo silna konkurencja. Walka o pracownika ma swój wymiar ekonomiczny, tworząc dodatkową presję na wzrost płac. Dlatego firmy posiadające magazyny wykorzystujące automatykę, używają jej jako dodatkowego argumentu dla przyciągnięcia pracowników atrakcyjnością oferowanej pracy.
Jakość miejsca pracy i ergonomia
Posłużmy się przykładem. Z szerokiego spektrum procesów logistycznych bardzo często największą uwagę poświęcamy kompletacji. Zajmuje ona nawet 50-60% całkowitego nakładu pracy w magazynie. W typowym procesie „człowiek do towaru” około 30-40% czasu pracy poświęcane jest na przemieszczanie się. W dużych magazynach pracownik może pokonać nawet 10-20 km pieszo podczas jednej zmiany.
Tutaj automatyka może przyjść w sukurs na dwa sposoby:
-
Eliminując męczące dla człowieka czynności – na przykład eliminacja chodzenia przez zastosowanie stacji Goods To Person współpracujących z magazynem automatycznym lub eliminacja przenoszenia ciężkich ładunków dzięki systemom automatycznej paletyzacji.
-
Ułatwiając pracę człowiekowi i ograniczając błędy powodowane przez zmęczenie lub znużenie – na przykład ergonomiczne i intuicyjne dialogi systemu zarządzania magazynem, systemy Pick By Light lub Pick By Voice.
Ergonomia stanowiska pracy
Najczęściej człowiek jest w dalszym ciągu niezbędnym uczestnikiem procesu, ale automatyka może znacznie ułatwić mu pracę. Mówimy tu o szeroko pojętej ergonomii: przemieszczania ładunków na odpowiedniej wysokości, przechodzenia, schylenia się czy obracania.
Przykładami mogą być stanowiska „infeed” lub „decanting”. Zastosowanie stołów nożycowych podnoszących paletę czy stołów rolkowych pozwala z minimalnym wysiłkiem przesuwać ciężkie ładunki. Uzyskujemy wymagany komfort pracy, wpływając równocześnie pozytywnie na kwestię równości płci – prace uprzednio wymagające dużej siły fizycznej mogą być wykonywane również przez kobiety.
Otoczenie pracy: Światło i hałas
Na jakość miejsca pracy wpływa również jego otoczenie. Dostęp światła dziennego to często duże wyzwanie dla projektantów – wielopoziomowe instalacje przenośników należy zgrać z rozmieszczeniem okien i świetlików.
Równie istotny jest poziom hałasu. Urządzenia pracujące w obszarach manualnych (np. przenośniki) generują dźwięki pochodzące od napędów oraz samych nośników towaru. W takich przypadkach należy rozważyć dobór odpowiednio zaprojektowanych pojemników lub zastąpienie ich cichszymi kartonami, aby nie przekraczać dopuszczalnych norm.
Zrównoważony magazyn – przyszłość inwestycji
Ciągle jeszcze podejmując decyzję o inwestycji w nowy magazyn bierzemy pod uwagę przede wszystkim rachunek ekonomiczny – nakłady vs. oszczędności. Ale to tylko jeden z trzech filarów zrównoważonego rozwoju. Pozostałe dwa – dbałość o środowisko i dobrostan społeczny – mają obecnie znaczenie raczej dla budowania pozytywnego wizerunku firmy.
Jednak zrównoważony rozwój znajduje się już w agendzie długoterminowych strategii państw i zaczyna przekładać się na regulacje prawne. Obecne zalety wizerunkowe wkrótce staną się koniecznością. Dlatego już dziś warto oprzeć strategię inwestycyjną w logistyce na wszystkich trzech filarach. Należy spojrzeć na automatykę nie tylko z ekonomicznego, ale również z ekologicznego i społecznego punktu widzenia – automatyka ma w tych obszarach bardzo wiele do zaoferowania.
